Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Opolu zrealizował przełomowy projekt ekologiczny, chroniący środowisko, poprawiający zdrowie mieszkańców, zwiększający efektywność energetyczną i przynoszący oszczędności ekonomiczne. Polegał on na likwidacji kotłowni węglowej i uruchomieniu nowoczesnego układu kogeneracyjnego, zasilanego gazem.
– Nasza elektrociepłownia działa już z pełną mocą, dostarczając dla szpitala ciepło, ciepłą wodę użytkową i prąd – informuje Dariusz Madera, dyrektor generalny USK w Opolu i wylicza korzyści: – To inwestycja, która znacząco poprawiła jakość powietrza w gęsto zaludnionej dzielnicy Opola, gdzie znajduje się kompleks szpitalny USK – wpłynęła na ograniczenie emisji szkodliwych substancji i związanego z tym ryzyka chorób cywilizacyjnych. Zwiększyła też efektywność energetyczną szpitala, poprzez możliwość równoczesnej produkcji energii cieplnej i elektrycznej na własne potrzeby, co przyczynia się do zrównoważonego rozwoju. Wygeneruje ona także oszczędności finansowe, co zmniejszy nasze koszty operacyjne. Zyskaliśmy również przestrzeń po dawnej kotłowni węglowej, która zostanie wykorzystana na realizację kolejnych przedsięwzięć – poprawiliśmy tym samym efektywność zarządzania nieruchomościami.
– Przed rozpoczęciem projektu przebudowy kotłowni węglowej na gazową określiliśmy problemy i wyzwania oraz cele i optymalne rozwiązania, tworząc perspektywiczny model zrównoważonej gospodarki energetycznej (MZGE). Został on oparty na wysokosprawnych środowiskowo i ekonomicznie uzasadnionych układach wytwarzania, przetwarzania, dystrybucji oraz gospodarowania energią – opisuje Marcin Miga, dyrektor ds. administracyjnych w szpitalu.
Podstawą do opracowania MZGE w USK w Opolu były dyrektywy europejskie dotyczące efektywności energetycznej (EED), uprawnień do korzystania ze środowiska (ETS) oraz odnawialnych źródeł energii (RED). Obligują one do ograniczenia emisji, a ich wdrożenie wiąże się ze wzrostem kosztów za korzystanie ze środowiska. Dotyczy to każdego odbiorcy, który korzysta z paliw stałych.
– System kogeneracyjny za 20,9 mln zł jest pierwszym elementem tego modelu. Inwestycja była wsparta środkami unijnymi z Urzędu Marszałkowskiego Województwa Opolskiego (12,3 mln zł) z Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Opolskiego na lata 2014 – 2020 i Funduszy Europejskich Opolskich 2021-2027. Zgodnie z założeniami ww. programów, projekt był elementem większego przedsięwzięcia Urzędu Miasta Opola pn. „Likwidacja indywidualnych źródeł ciepła w obiektach Ogrodu Zoologicznego i innych obiektach użyteczności publicznej w Opolu” – wyjaśnia dyrektor M. Miga.
– Opracowaniem MZGE i uruchomieniem elektrociepłowni USK w Opolu wyróżnia się wśród podmiotów medycznych w kraju. Świadczy o tym zainteresowanie, jakie budzi prezentacja tego projektu na forach, m.in. z udziałem przedstawicieli polskich szpitali – ocenia dr hab. inż. Zbigniew Plutecki, prof. Politechniki Opolskiej, główny projektant. – USK w Opolu już wszedł na ścieżkę transformacji energetycznej. Kolejnym krokiem jest realizowana aktualnie głęboka termomodernizacja kompleksu szpitalnego, a w dalszych etapach: montaż paneli fotowoltaicznych i pomp ciepła zasilanych z własnego ujęcia wody, która ma temperaturę ponad 20 stopni, utworzenie systemu magazynowania, montaż agregatu absorbcyjnego (wykorzystuje energię cieplną do produkcji chłodu, eliminując potrzebę użycia energii elektrycznej), wreszcie utworzenie magazynu ciepła. Wszystko to w perspektywie do 2050 roku, kiedy zgodnie z dyrektywami unijnymi trzeba będzie zrezygnować z paliw kopalnych – opisuje prof. Plutecki.
– Myślę, że uda nam się zrealizować te zamierzenia wcześniej. Rozpoczęliśmy realizację projektu głębokiej termomodernizacji kompleksu szpitalnego (wymiana okien, grzejników na klimakonwektorowe, ocieplenie ścian, montaż centralnej klimatyzacji i systemu BMS do zarządzania energią) na powierzchni 50 tys. mkw. Do systemu wpięta zostanie także pierwsza farma fotowoltaiczna wielkości pół megawata. Pozyskaliśmy na te zadania finansowanie (60 mln zł) z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Szacujemy, że działania na tym etapie pozwolą na obniżenie kosztów zużycia energii elektrycznej i cieplnej o ok. 30 proc., a mówimy o kwotach niebagatelnych, bo aktualne roczne opłaty za te nośniki sięgają ponad 11 mln zł – wskazuje dyr. Dariusz Madera (na zdjęciu).
Oszczędności przeznaczone zostaną na kolejne modernizacje, rozwój usług medycznych dla pacjentów i podniesienie jakości udzielanych świadczeń.
– Wiemy, jak to robić. W 2024 roku oddaliśmy do użytku wyremontowane własnymi nakładami finansowanymi w wysokości blisko 6 mln zł skrzydło szpitalne pod rozszerzenie działalności oddziału chorób wewnętrznych. Obecnie tworzymy w nowej lokalizacji powiększoną dwukrotnie pracownię elektrofizjologii. Przygotowaliśmy też projekt remontu urologii, który również realizujemy ze środków własnych – wylicza dyrektor D. Madera.
USK w Opolu jest największym szpitalem w województwie opolskim, rocznie obsługującym ponad 260 tys. pacjentów, z czego ponad 50 tys. w SOR. Prowadzi jedyne w regionie centrum urazowe i centrum ECMO, działa w trybie ostrozabiegowym, w tym w unikalnych w regionie opolskim dyscyplinach medycznych.
– To zobowiązuje do szczególnej troski o pacjentów – podsumowuje dyrektor generalny Dariusz Madera.
Komentarz: Rafał Mikołajczak – wiceprezes zarządu generalnego wykonawcy PRUE ECOMEX sp. z o.o. w Gliwicach
W Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym w Opolu uruchomiliśmy nowoczesny układ kogeneracyjny, który zasila szpital w energię elektryczną i cieplną oraz zapewnia ciepłą wodę użytkową. Oparty jest on na dwóch silnikach kogeneracyjnych zasilanych gazem ziemnym, o łącznej mocy cieplnej 1,11 MW i 0,996 MW mocy elektrycznej oraz dwóch kotłach gazowo-olejowych o mocy cieplnej 2,8 MW każdy (razem: prawie 6 MW). W skład układu wchodzą też: stacja uzdatniania wody i odgazowania wody, zbiorniki, wymienniki ciepła, zespół pomp, transformatory i rozdzielnie elektryczne. Nasze zadanie polegało w pierwszym etapie na przeprowadzeniu prac budowlanych i modernizacyjnych w pomieszczeniach dawnej żużlowni kotłowni węglowej, a następnie prac technologicznych: dostarczeniu urządzeń, montażu całego układu i uruchomieniu go. Ciekawostką jest, że nowa elektrociepłownia zmieściła się na powierzchni ponad dziesięciokrotnie mniejszej niż wcześniejsza kotłownia węglowa. Inwestycja trwała dwa lata. Umowę na realizację podpisaliśmy pod koniec kwietnia 2023 roku, a w lutym 2025 roku oddaliśmy układ do użytku. Z punktu widzenia technicznego przedsięwzięcie było dość skomplikowane, wymagało dobrej organizacji pracy ze strony generalnego wykonawcy. W realizacji wykorzystaliśmy nasze trzydziestoletnie doświadczenie w realizacji obiektów energetycznych i ciepłowniczych. To bardzo nowoczesna instalacja, z najwyższej półki, szczególnie jeśli chodzi o automatykę i sterowanie, w pełni dostosowana do potrzeb energetycznych szpitala, która zapewnia bezpieczeństwo energetyczne na wiele lat. Efekt jest zgodny z oczekiwaniami klienta i równocześnie instalacja jest nieuciążliwa dla okolicznych mieszkańców w związku z zastosowaniem wysokiej klasy tłumików hałasu. Realizacja ta daje nam duże powody do satysfakcji. Szpital zyskał niezależne źródło energii, a w trakcie eksploatacji elektrociepłowni uzyskał także spore oszczędności. Uzupełnieniem i zapasowym źródłem zasilania będą dotychczasowi dostawcy energii cieplnej i elektrycznej – szpital nadal będzie podłączony do zewnętrznych sieci, co ma znaczenie z punktu widzenia bezpieczeństwa. Projekt ma także pozytywny wpływ na środowisko i zdrowie publiczne.
