W pediatrii liczy się nie tylko trafna diagnoza, lecz także to, czy lekarz w odpowiednim momencie otrzyma pełny obraz sytuacji. Platforma Vesta, opracowana w Centrum Zdrowia Dziecka i Rodziny (CZDiR) w Sosnowcu, łączy informacje z różnych oddziałów, porządkuje procedury i wspiera decyzje kliniczne oraz zarządcze. Jej celem jest ograniczenie ryzyka wynikającego z rozproszenia wiedzy.
Dziecko może trafić pod opiekę kilku specjalistów, zmienić oddział, a następnie przejść pod opiekę kolejnego zespołu dyżurowego. Każde takie przekazanie wymaga sprawnego obiegu informacji. W dokumentacji znajdują się kolejne obserwacje, wyniki i zalecenia, ale lekarz obejmujący dyżur potrzebuje przede wszystkim spójnego obrazu dotychczasowego leczenia. Musi wiedzieć, co się wydarzyło, jakie sygnały wymagają uwagi i jakie decyzje już podjęto.
Projekt Vesta powstał pod kierunkiem Prezesa Zarządu dr. n. med. Andrzeja Siwca, przy udziale doradcy technicznego mgr Piotra Reicherta. Zamiast wprowadzać kolejny niezależny system dokumentacji, twórcy postawili na rozwiązanie, które porządkuje istniejące informacje i łączy je z wiedzą kliniczną oraz regułami organizacyjnymi szpitala. Pilotażowe wdrożenie objęło najpierw najbardziej wymagające oddziały kliniczne, takie jak pediatria i szpitalny oddział ratunkowy.
Jeden pacjent, ciągłość informacji
Vesta integruje informacje dotyczące hospitalizacji dziecka, niezależnie od oddziału i zmiany dyżurowej. Lekarz otrzymuje uporządkowany obraz przebiegu leczenia, w tym istotne fragmenty wcześniejszych raportów, sygnały wymagające weryfikacji oraz informacje o podjętych decyzjach.
Ma to szczególne znaczenie w pediatrii. Stan zdrowia dziecka może zmieniać się dynamicznie, a objawy nie zawsze mieszczą się w obszarze jednej specjalizacji. Informacja, która początkowo wydaje się mało istotna, w połączeniu z obserwacjami innego zespołu może pomóc dostrzec szerszy obraz kliniczny.
Bezpieczeństwo małego pacjenta wymaga ciągłości informacji. Nie możemy zakładać, że najważniejsza wiedza zawsze zostanie przekazana ustnie podczas zmiany dyżuru albo że lekarz bez trudu odnajdzie ją w wielu dokumentach – mówi dr n. med. Andrzej Siwiec ( na zdjęciu), Prezes Zarządu CZDiR. – Chcemy, aby personel miał dostęp do spójnego obrazu hospitalizacji i mógł skoncentrować się na ocenie stanu dziecka oraz podejmowaniu decyzji o dalszym leczeniu.
Platforma nie zastępuje szpitalnego systemu informatycznego ani nie wymaga rezygnacji z dotychczasowych narzędzi raportowania. Tworzy wspólną warstwę informacji, dzięki której dane z różnych miejsc można analizować w szerszym kontekście. W pilotażu uwzględniono również współpracę z zespołami ratownictwa medycznego. W wersji docelowej rozwiązanie ma ułatwić powiązanie informacji o dziecku jeszcze przed jego przyjęciem do szpitala.
Sygnały zagrożenia pod kontrolą lekarza
Vesta analizuje raporty dyżurowe pod kątem sygnałów zagrożenia. System wyszukuje w nich zdarzenia niepożądane, sytuacje wymagające pilnej reakcji, brak leku czy przeciążenie oddziału i zgłasza je w postaci alertów. Alert wskazuje raport dyżurowy, z którego pochodzi, dzięki czemu lekarz może samodzielnie sprawdzić źródło.
Nie chodzi o automatyczne rozpoznawanie chorób ani zastępowanie oceny klinicznej.
Technologia ma pomagać lekarzowi zauważyć to, czego nie powinien przeoczyć, a nie podejmować decyzje za niego. Dlatego każda sugestia musi mieć uzasadnienie w konkretnym zapisie, który można sprawdzić. Odpowiedzialność kliniczna pozostaje po stronie lekarza, a rolą systemu jest dostarczenie mu lepiej uporządkowanej informacji – podkreśla dr Andrzej Siwiec.
Wiedza, która łączy specjalizacje
Kolejnym filarem platformy jest interdyscyplinarna Baza Wiedzy Klinicznej. Łączy piśmiennictwo naukowe i wytyczne medyczne z doświadczeniami zapisanymi w historii placówki. Obecnie korzysta z niej i weryfikuje ją grupa wybranych lekarzy. Sięgają po nią, gdy chcą sprawdzić przypuszczenie lub znaleźć potwierdzone dane o konkretnym problemie klinicznym. W kolejnych etapach baza będzie dostępna dla lekarzy całego szpitala, a docelowo może zostać udostępniona także lekarzom innych szpitali. W ten sposób wiedza będzie się upowszechniać i naturalnie rozwijać.
W szpitalu dziecięcym objawy wymagające konsultacji kilku specjalistów mogą ujawniać zależności niewidoczne, gdy każdy objaw analizuje się osobno.
Wykorzystanie doświadczeń własnego szpitala pozwala łączyć aktualną wiedzę medyczną z przypadkami, które personel wcześniej rozpoznał i leczył.
BIBLIA, czyli wspólne zasady działania
Vesta obejmuje również obszar organizacji pracy. Jej podstawą jest BIBLIA – Bardzo Istotna Biblioteka Legislacji, Instrukcji i Audytów. To uporządkowany rejestr zasad funkcjonowania szpitala: procedur, odpowiedzialności, progów pilności oraz reguł uruchamiania alertów i oceny obciążenia oddziałów.
W placówkach medycznych podobne informacje mogą funkcjonować w różnych dokumentach, arkuszach i wiadomościach. Z czasem prowadzi to do rozbieżności: pracownicy korzystają z odmiennych wersji procedur albo inaczej interpretują te same zasady. BIBLIA ma ograniczać takie ryzyko. Każda reguła przechodzi określoną ścieżkę przygotowania, przeglądu i zatwierdzenia, a historia zmian pozostaje dostępna do kontroli.
Dzięki temu personel korzysta z tej samej, zatwierdzonej wersji zasad, a dyrekcja zachowuje kontrolę nad ich aktualizacją. Procedury stają się w ten sposób elementem codziennej organizacji pracy, a nie dokumentami, do których zagląda się dopiero podczas kontroli. Jednocześnie można odtworzyć, kto zatwierdził daną regułę i kiedy ją zmieniono.
Zarządzanie oparte na aktualnych danych
Panel Dyrektora w Veście łączy najważniejsze wskaźniki w jednym widoku. Wspólna metodyka obliczania wskaźników ogranicza problem rozbieżnych danych w raportach.
Dla menedżerów istotnym wyzwaniem jest uzyskanie aktualnego i porównywalnego obrazu sytuacji w całym szpitalu. Informacje o obłożeniu oddziałów, czasie oczekiwania czy zdarzeniach wymagających interwencji często powstają w różnych miejscach i są przygotowywane według odmiennych zasad – dodaje dr A. Siwiec.
Jeżeli oddział znajduje się pod szczególną presją, decyzja o wsparciu jego pracy powinna opierać się na aktualnej informacji, a nie zestawieniu przygotowanym z opóźnieniem. Dane o obciążeniu mogą też pomóc w planowaniu obsady i rozdzielaniu zadań.
Ochrona danych i mierzalne efekty
Vesta została zaprojektowana tak, aby dane pozostawały w infrastrukturze kontrolowanej przez szpital. Warstwa analityczna korzysta z opisów klinicznych pozbawionych bezpośrednich danych identyfikacyjnych pacjenta, a dostęp do funkcji zależy od roli użytkownika. Operacje, zapytania i zmiany konfiguracji są rejestrowane, co umożliwia późniejszą kontrolę. Projekt uwzględnia wymagania RODO i zasadę minimalizacji danych. Efekty są mierzone codziennie. Panel Dyrektora zestawia kompletność raportów, obłożenie oddziałów i zdarzenia na mapie cieplnej ukazującej ich zmiany.
Cyfryzacja przynosi również korzyści środowiskowe, poprzez zmniejszenie zużycia papieru oraz materiałów eksploatacyjnych.
Wdrożenie wymagało przygotowania systemu i uzgodnienia jakości danych. W CZDiR uzgodniono 2150 raportów dziennych, zachowując ciągłość pracy lekarzy i grafików dyżurowych. Skuteczność narzędzia zależy nie tylko od technologii, lecz także od wiarygodności informacji i dopasowania rozwiązania do codziennej pracy.
Projekt pokazuje, że innowacja w szpitalu nie musi oznaczać zakupu kolejnych urządzeń czy wdrożenia odrębnego systemu. Może polegać na zmianie sposobu, w jaki placówka gromadzi i wykorzystuje wiedzę, reaguje na zagrożenia oraz podejmuje decyzje.
Dla pacjenta oznacza to szansę na efektywne leczenie, dla personelu łatwiejszy dostęp do informacji i mniej powtarzalnych czynności, a dla zarządu szybsze rozpoznawanie problemów na podstawie spójnych danych.
Zdjęcia: archiwum CZDiR
