Wojewódzki Szpital Specjalistyczny im. J. Korczaka w Słupsku przeprowadził pierwszą w Polsce operację mikrochirurgiczną mającą wspomagać leczenie choroby Alzheimera. Zabieg wykonano 20 października u 58-letniego pacjenta we wczesnym stadium choroby. Operacja trwała pięć godzin, a pacjent czuje się dobrze.
Procedura polegała na wykonaniu połączeń między węzłami chłonnymi a naczyniami żylnymi, aby usprawnić odpływ chłonki i wspierać usuwanie szkodliwych metabolitów. To pionierskie rozwiązanie, którego wpływ na przebieg choroby wymaga dalszej obserwacji i oceny klinicznej.
Zabieg trwał pięć godzin, więc trochę dłużej niż planowaliśmy, ale założony plan został wykonany. Zrobiliśmy dwa zespolenia, węzeł do żyły w okolicy szyjnej po wcześniejszym oznaczeniu węzłów odpowiedzialnych za spływ z układu limfatycznego. Dodatkowo doktor Michał Gładysz, który nas wspomagał w tym zabiegu i operował wykonał trzy zespolenia limfatyczno – żylne profilaktyczne na kończynach dolnych zgodnie z protokołem koreańskim – mówi dr Daniel Maliszewski, chirurg z Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Słupsku. – Na początek liczymy na poprawę kliniczną pacjenta, a w perspektywie długofalowej na zatrzymanie choroby. Mam nadzieję, że przełoży się to na wyniki laboratoryjne, na poziom markerów, na testy neurologiczne. To pierwszy operowany przez nas przypadek, więc jeszcze długa droga przed nami, ale jesteśmy optymistycznie nastawieni.
Mikrochirurgia i nowoczesne technologie
W przeprowadzeniu operacji uczestniczył interdyscyplinarny zespół specjalistów. Wykorzystano dwa mikroskopy, ultrasonografię do mapowania węzłów chłonnych oraz robota mikrochirurgicznego Symani, który umożliwia wykonywanie precyzyjnych procedur na bardzo drobnych strukturach anatomicznych.
Pracowaliśmy na dwa mikroskopy, wykorzystaliśmy także robota do mikrochirurgii Symani, a wcześniej mapowaliśmy węzły chłonne za pomocą USG więc na pewno sprzęt odegrał tutaj dużą rolę – mówi dr Ewa Migacz, otolaryngolog ze Szpitala Czerniakowskiego w Warszawie, która uczestniczyła w operacji.
Koncepcje chirurgicznego wspomagania leczenia choroby Alzheimera rozwijane są od 2023 roku, m.in. w Stanach Zjednoczonych i Korei Południowej. Doświadczenia tych ośrodków stanowią punkt odniesienia dla zespołu ze Słupska, który rozpoczął wdrażanie procedury w Polsce.
W przygotowanie i kwalifikację pacjentów zaangażowani są również neurolodzy z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku. Pod kierownictwem dr. hab. n. med. Kamila Chwojnickiego prowadzą ocenę kandydatów do zabiegu, obejmującą m.in. badania biomarkerów. Kwalifikacja koncentruje się na osobach we wczesnym stadium choroby.
Wieloletnie doświadczenie w mikrochirurgii
Słupski szpital rozwija procedury mikrochirurgiczne i supermikrochirurgiczne od lat. Jesienią 2024 roku jako pierwszy ośrodek w Polsce rozpoczął stosowanie robota mikrochirurgicznego Symani. Od 2026 roku pełni również funkcję centrum referencyjnego mikrochirurgicznego leczenia obrzęku chłonnego w Europie Środkowej.
Doświadczenie w operacjach układu limfatycznego i dostęp do specjalistycznego wyposażenia stworzyły podstawy do podjęcia próby zastosowania mikrochirurgii w nowym obszarze.
Wdrożenie procedury od początku wspiera zarząd szpitala, dostrzegając potrzebę poszukiwania nowych możliwości postępowania w chorobach neurodegeneracyjnych.
Objawy są bardzo dokuczliwe dla życia człowieka chorego – mówi Andrzej Sapiński, prezes Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego w Słupsku. – Dlatego, aby stworzyć nowe możliwości leczenie, poza farmakoterapią, którą obecnie stosujemy w leczeniu tej choroby, a która nie jest całkowicie skuteczna, zespół lekarzy z naszego szpitala zdecydował się zaangażować w nowe możliwości leczenia – zaznacza prezes Sapiński.
Choroby neurodegeneracyjne w naszym społeczeństwie, które dożywa coraz starszego wieku, będą coraz częściej występowały – mówi Anetta Barna-Feszak, wiceprezes szpitala. – Nowy typ operacji udało się przeprowadzić, bo doprowadziły do tego długofalowe i konsekwentne działania naszego personelu. Jesteśmy jedynym ośrodkiem referencyjnym leczenia obrzęku chłonnego w Europie Środkowo – Wschodniej, i aby do tego dojść trzeba było poświęcić wiele lat pracy.
Pierwszy zabieg otwiera nowy etap prac zespołu, ale nie przesądza jeszcze o skuteczności tej metody w leczeniu choroby Alzheimera. Konieczne będą dalsza obserwacja pacjenta, powtarzane testy neurologiczne i badania laboratoryjne, które pozwolą ocenić, czy procedura wpływa na stan kliniczny i tempo rozwoju choroby.
