Zespół Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego pod kierownictwem prof. Michała Grąta przeprowadził pierwsze na świecie chimeryczne przeszczepienie wątroby. Innowacyjna operacja, wykonana 11 maja 2026 roku u 47-letniej pacjentki z zaawansowanym nowotworem wątroby, otwiera nowy kierunek rozwoju chirurgii wątroby i transplantologii.
Po raz pierwszy w historii transplantologii jeden funkcjonalny przeszczepiany narząd został zbudowany z dwóch fragmentów wątroby o różnym pochodzeniu genetycznym – własnej wątroby pacjentki oraz fragmentu narządu pobranego od zmarłego dawcy. Na tzw. zimnym stoliku chirurdzy połączyli oba fragmenty, tworząc chimeryczny graft wątrobowy, który następnie wszczepiono chorej.
Nowa koncepcja leczenia zaawansowanych nowotworów wątroby
Ze względu na rozległość choroby nowotworowej klasyczna resekcja wątroby nie pozwalała na radykalne usunięcie zmian przy jednoczesnym pozostawieniu odpowiedniej ilości prawidłowo funkcjonującego miąższu.
Lekarze zdecydowali się więc połączyć dwie zaawansowane techniki transplantologiczne – autotransplantację i allotransplantację. Wątroba pacjentki została usunięta z organizmu, a następnie poddana resekcji pozaustrojowej. W warunkach chirurgii ex situ usunięto część narządu zajętą przez nowotwór i przygotowano zdrowy fragment do ponownego wszczepienia.
Pozostawiona część własnej wątroby pacjentki była jednak zbyt mała, aby samodzielnie zapewnić bezpieczne funkcjonowanie organizmu. Chirurdzy połączyli ją więc z odpowiednio przygotowanym fragmentem wątroby pobranym od zmarłego dawcy.
Fragment dawcy pełnił funkcję czasowego biologicznego wspomagania. Jego zadaniem było zapewnienie prawidłowej funkcji wątroby w okresie regeneracji i przerostu własnego narządu pacjentki.
Wątroba pacjentki zregenerowała się w ciągu tygodnia
Dzięki bardzo dobrej regeneracji własnej części wątroby już 18 maja, zaledwie tydzień po pierwszej operacji, lekarze mogli przeprowadzić kolejny zabieg. Fragment graftu pochodzący od zmarłego dawcy został usunięty.
W organizmie pacjentki pozostała wyłącznie jej własna, odpowiednio przerośnięta i prawidłowo funkcjonująca wątroba. Pacjentka pozostaje w dobrym stanie.
Istotą tej operacji było stworzenie na zimnym stoliku jednego funkcjonalnego narządu złożonego z dwóch fragmentów wątroby o odmiennym pochodzeniu genetycznym. Fragment od zmarłego dawcy zapewniał chorej bezpieczną funkcję narządu w okresie, gdy własna część wątroby była jeszcze zbyt mała. Po uzyskaniu odpowiedniego przerostu mogliśmy usunąć część allogeniczną, pozostawiając pacjentkę z jej własną, prawidłowo funkcjonującą wątrobą. W praktyce oznacza to stworzenie nowej koncepcji leczenia wybranych chorych z zaawansowanymi nowotworami wątroby, u których dotychczas nie było możliwości radykalnego leczenia – mówi prof. Michał Grąt.
Zespół WUM stworzył nową strategię w transplantologii
Koncepcję operacji opracował prof. Michał Grąt, który był także operatorem podczas wszystkich jej kluczowych etapów – hepatektomii, resekcji pozaustrojowej, wytworzenia chimerycznego graftu oraz jego wszczepienia.
W etapie brzusznym operacji asystowali dr hab. Wacław Hołówko i lek. Maryla Turkot. W resekcji pozaustrojowej i przygotowaniu chimerycznego graftu uczestniczyli dr hab. Wacław Hołówko oraz lek. Agata Konieczka.
Podział wątroby pobranej od zmarłego dawcy i przygotowanie fragmentu wykorzystanego do stworzenia graftu wykonali dr Konrad Kobryń oraz lek. Paweł Rykowski. Za znieczulenie pacjentki odpowiadał lek. Dawid Tomasik. W skład zespołu weszły także pielęgniarki operacyjne Ewelina Kamińska i Małgorzata Ponichtera oraz pielęgniarki anestezjologiczne Agata Małek i Joanna Podsiadła.
Chimeryczne przeszczepienie wątroby łączy chirurgię onkologiczną, transplantologię i chirurgię ex situ. Wykorzystuje doświadczenia z autotransplantacji wątroby, przeszczepiania fragmentów narządu oraz zaawansowanych rekonstrukcji naczyniowych, tworząc nową strategię leczenia wybranych pacjentów z zaawansowanymi nowotworami wątroby.
To kolejne pionierskie osiągnięcie Kliniki Chirurgii Ogólnej, Transplantacyjnej i Wątroby WUM. Zespół jako pierwszy w Polsce przeprowadził wcześniej m.in. autotransplantację wątroby i wspomagające przeszczepienie wątroby. Klinika rozwinęła również jedyny w kraju program przeszczepiania fragmentów wątroby od żywych dawców u dorosłych.
